Türkiye Göktaşı Ağı

goktasi

Türkiye’de son zamanlarda sıklıkla duyduğumuz ülkemize düşen göktaşı haberlerini ve bununla birlikte bu taşların satışının yapıldığı ve bu yolla ciddi paralar kazanıldığına dair oluşan bilgi kirliliğini azaltmak ve bu konuda insanlarımızı bilinçlendirmek için Doç. Dr. Ozan Ünsalan’ın desteği ile böyle bir yazı yayınlama gereği duyduk. Bu konuda aklında soru işaretleri olan ziyaretçilerimize umuyoruz ki faydalı olacaktır.

 

Temel Bilgiler

Analiz Öncesi Kesinlikle Yapılmaması Gereken Şeyler;

1) Örnek kesinlikle yıkanmamalıdır.

2) Örnek kesinlikle kesilmemelidir. (Eğer kesilecekse de bir üniversitede özel elmas uçlu testereler ile uygun şekilde kesilmelidir. Aksi takdirde kesilen testere yada başka malzemenin izi örnek üzerinde kalmakta ve meteorit dokusuna zarar vermekte ve analizi oldukça zorlaştırmaktadır.)

Analiz Öncesi Kesinlikle Yapılması Gereken Şeyler;

1) Örnek, hassas bir terazi ile tartılmalı ve kütlesi not edilmelidir.

2) Örneğin künyesi oluşturulmalıdır. (Koordinat bilgisi, görme/düşme bilgisi, resim/video bilgisi vb. tüm ayrıntılar not edilmelidir.)

Analiz ve Sonrası;

1) Meteorit tanımlama kriterlerine göre tanımlamasını yapmaya çalışırız, tanımlanamazsa diğer uzmanlarla tartışırız.

2) Düşme yada bulma hakkında sizden çok daha ayrıntılı bilgi almamız gerekir ve bu bilgileri envanterimize kaydederiz.

3) Belirtilen analiz şartları çerçevesinde uzmanları tarafından analizler yapılır ve sınıflandırma yapılmış ise sonuçlar resmen uluslararası bilimsel dergilerde yayınlanır ve tarafınıza da duyurulur.

4) Örneğinizden bir kısmı analiz için kullanılması gerektiğinden, kalan kısmı size iade edilir. (Sizde kalan örneğin tasarrufu size aittir, isterseniz koleksiyon yapabilir isterseniz elbette satabilirsiniz.)

Bazı Meteorit Olmayan Numuneler ve Nedenleri

Numunenin meteorit olması için;
Yanık kısım olmalı, yanık kısım 1mm’den daha ince olmalı, dış yüzeyinde kabarcıklar
olmamalı, kalın damarlar olmamalı, delikli olmamalı, dış yüzeyi tıraşlanmış görünümde
olmalı, çok köşeli ve şekilli olmamalı, tabakalardan oluşmamalıdır. Ve unutulmamalıdır
ki, Her mıknatıs tutan taş meteorit değildir. Ayrıca mıknatıs tutulduğunda ise metalik bir
meteoritin “doğal manyetizması” da bozulmaktadır. Bu durum ise meteoritin özelliğini
bozmaktadır. Ve meteoritler, elimizin dokusundan kaynaklanan yağ ve kir gibi etkilerden
etkilenmektedir. Üzerine doğru konuşmak ta buna dahil… O yüzden alüminyum folyolara
sarılıp bir cam kavanoz içinde silika jel (nem tutucu) malzemeyle beraber korunmalıdır.
Elle tutulup toplanan ve defalarca dokunulan meteoritlerin analizi oldukça zordur.

Aşağıda bulunan örneklerde neden bu taşların büyük olasılıkla meteorit olmadıkları anlatılmıştır.

Şekil 1

sekil1

1) Çok küresel. Meteoritlerin hiçbiri “asla” bu kadar küresel değildir.
2) “Yanık Kabuk Kısmı” (Fusion Crust) yok. Yanık Kısım, parlak ve genellikle koyu renklidir.

Şekil 2

tas2

Yapısındaki “küresel” oluşumlardan dolayı (1-2 mm çaplı), bu örneği bulan kişi, muhtemelen bunun “kondrit tipi” bir meteorit olduğunu düşünmüştür. “Kondrüller” kırık bir kondrit üzerinde bu şekilde yer almazlar. Ayrıca kondrüller ancak belirli büyütme oranlarında mikroskobik analizlerde görülebilirler.

Şekil 3

tas3

1) Yanık Kısım yok

2) Çok Yuvarlak

Şekil 4

tas4

Yanık kısım varmış gibi gözükse de, meteoritlere özgü olan “çok az pürüzlü yanık kısım” olma özelliği yoktur. (BAZALT’ı anımsatmaktadır.)

Şekil 5

tas5

1) Yanık kısım yok
2) Çok fazla açısal oluşumlar mevcut (çok tıraşlanmamış köşe var). Meteorlar atmosfere girerken, keskin köşeler “ablasyon” sonucu tıraşlanırlar.

Şekil 6

tas6

1)  Granüller çok yuvarlak. Ay ve asteroidlerin yüzeylerinde, akan su veya esen rüzgar olmadığından, bu türlü granüllerin oluşmasını gösteren böyle bir mekanizma yoktur.

2)  Meteoritler böyle “mavi” bir renkte olmazlar.

Şekil 7

tas7

1) Yanık kısım yok.

2) Çok yuvarlak.

3) Meteoritler pembe renkte olmazlar. Yapısındaki renksiz kısımlar “kuartz”, pembegranüller “Potasyum Feldspar” olabilir. Her iki mineral de meteoritler de yoktur.

Şekil 8

tas8

1) Yanık kısım yok.

2) Kenarları ve yapısı çok açısal (tıraşlanmamış çok köşe var.)

3) Kalın damarlar mevcut (meteoritlerde böyle kalın damarlar olmaz)

4) Bu örneğin çoğu kuartz, ki meteoritlerde kuartz bulunmaz.

Şekil 9

tas9

1) Yanık kısım yok.

2) Kabagranüllü

3) Çok açısal (tıraşlanmamış köşeler.)

4) Çoğu kuartz yapıda bir örnek

Şekil 10

tas10

1) Yanık kısım yok.

2) Çok delikli.

3) Taşsı meteoritlerde böyle çok sayıda delik olmaz.

Şekil 11

tas11

Çoğunlukla Demir içermektedir ve doğal olarak mıknatıs çekmektedir. Fakat metal granüller yuvarlaktır. Böyle yuvarlak metal granüller meteoritlerde yoktur. Metal meteoritlerde “enaz %5 Nikel” elementi bulunmalıdır ki bu da çeşitli analizlerle ortaya çıkmaktadır.

Şekil 12

tas12

Meteoritlerin böyle şekli olmaz.

Şekil 13

tas13

1) Yanık kısım yok.

2) Çok yuvarlak, muhtemelen “ablasyon” değil “erozyon” sonucu oluşmuş

3) Atmosfere giriş sırasındaki sürtünmeden dolayı oluşan “regmaglipt” (parmak izi şekilleri) yapıları yok.

4) Çok geometrik

Şekil 14

tas14

1) Yanık kısım yok.

2) Bu ebattaki meteoritlerin “regmaglipt” yapıları mevcuttur.

Şekil 15

tas15

Yanık kısım “çok kalın”. Meteoritlerin yanık kısımları genellikle 1 mm’den daha ince olur. Demir Oksit (Hematit) kaplı bir yüzey olasılığı mevcut.

Şekil 16

tas16

1) Yanık kısım yok.

2) Yüzey çok engebeli. (meteorit yüzeyleri bu kadar engebeli değildir.)

3) Gözeneklerle dolu.

Şekil 17

tas17

1) Çok engebeli ve açısal (köşeli)

2) Çok gözenekli olduğu için, yoğunluğu bir meteorite göre çok az.

3) Paslı görüntüye sahip.

Şekil 18 

tas18

1) Genel yapısı kırmızı, oldukça oksitlenmiş Demir’i (Fe+3) anımsatıyor. Bu şekilde yüksek oranda oksitlenmiş Demir, meteoritlere özgü değildir.

Şekil 19

tas19

Analiz sonusu Na2O formunda %5 Na mevcut, bu ise ay meteoritlerindekinden 10 kat daha fazla.

Şekil 20

tas20

1) Yanık kısım yok.

2) Yeşilimsi camsı yapı. (Meteoritler böyle yeşilimsi ve camsı yapıda olmazlar.)

3) Meteoritlerde şekildeki gibi büyük ölçekte kıvrımlı vs yapılar mevcut değildir.

Güncellenmeye devam edecektir.

Kaynak: Doç. Dr. Ozan Ünsalan – turk-met.net

  • Emre Doganci

    Bilgiler yetersiz ay göktaşlarinda tek tarafli kabarcikli yeşilimsi parlak füzyon olur içi gözenekli olabilir.

  • Emre Doganci

    Gözenekli olmasi göktaşı olmadigi anlamina gelmez

  • a.krmygs

    su kanalı kenarında çeşidini bilmediğimiz bir taş bulduk şefaf ve purusuz bir taş yardımcı olabilirmisiniz ne çeşit taş olduğunu söylerseniz sevinirim